Onder cultureel erfgoed verstaan we de zichtbare en tastbare sporen uit het verleden in het heden. Zowel gebouwde monumenten, landschappelijke structuren en archeologische terreinen vallen onder het begrip. De belangstelling in onze samenleving voor cultureel erfgoed groeit. In 2007 heeft de gemeenteraad een nieuwe beleidsnota voor cultureel erfgoed vastgesteld onder de titel: ‘Springlevend Verleden’. Deze titel onderstreept het hoofddoel van het nieuwe beleid. Monumentenzorg en archeologie zijn niet alleen gericht op de dode materie uit het verleden, zij schenken ook steeds meer aandacht aan het toekomstige gebruik van het culturele erfgoed. In plaats van behoud biedt het nieuwe beleid van cultureel erfgoed meer ruimte voor vernieuwende maatschappelijke ontwikkelingen.

Vestingvisie Maastricht

De komende jaren besteedt de gemeente veel aandacht aan de instandhouding en verdere ontwikkeling van de vestingwerken in de stad, omdat ze van groot belang zijn voor Maastricht. Wat we gaan doen en hoe we het gaan doen, staat beschreven in de Vestingvisie. De visie en de bijlagen treft u overigens ook in het rechtermenu op deze pagina aan.

De presentatie van de informatiebijeenkomst op 16 september 2010 over de Vestingvisie vindt u hier (en in het rechtermenu).

Integraal beleid

Maastricht is met 1660 rijksmonumenten de tweede monumentenstad van Nederland. Naast deze rijksmonumenten heeft de stad ook nog ongeveer 2000 cultuurhistorisch waardevolle objecten en structuren, en talrijke archeologische aandachtsgebieden. De gemeente streeft ernaar dat cultuurhistorie wordt meegewogen bij nieuwe ontwikkelingen. Zelfs kan cultuurhistorie dienen als inspiratiebron voor ontwerpers en ontwikkelaars. Dit sluit aan bij het beleid van ‘behoud door behoedzame ontwikkeling’. Om deze beleidsrichting kracht bij te, zetten is de gemeente begonnen met het vastleggen van de cultuurhistorische waarden via de bestemmingsplannen. Bij het ontwikkelen van ruimtelijke plannen wordt eerst gekeken naar het bestemmingsplan. Zo blijft het ontwikkelingsgericht denken op de voorgrond, terwijl er ook aandacht is voor de cultuurhistorische aspecten.

Wat betekent dat voor initiatiefnemers?

Het Maastrichtse Planologisch Erfgoedsysteem loopt vooruit op de landelijke ontwikkelingen. Die landelijke ontwikkelingen zijn ook gericht op een integraal beleid voor gebouwen, structuren en archeologische terreinen. Maar het nieuwe aan het Maastrichtse systeem is dat belangrijke monumenten of terreinen juridisch worden beschermd via voorwaarden in het bestemmingsplan en niet via een aparte verordening. Het resultaat is hetzelfde, namelijk dat er niet vergunningvrij kan worden gebouwd. De nadruk van het bestemmingsplan ligt niet alleen op de reguliere welstand, maar ook op de specifieke monumentale waarden. Ook de archeologische waarde wordt voortaan verankerd in bestemmingsplannen. Voor het beheer van het rijke Maastrichtse bodemarchief geldt als uitgangspunt het behoud van dat bodemarchief ter plekke. Als dat niet mogelijk is, koppelt de gemeente voorwaarden aan de omgevingsvergunning.

Nuttige informatiebronnen

Over de aanwijzingsprocedure van gebouwen of terreinen en over de vergunningsprocedure bij rijksmonumenten vindt u meer informatie in de Product Catalogus Maastricht. Ook vindt u daar nuttige informatie over de mogelijkheden van subsidie, fiscale aftrekbaarheid van de onderhouds- en restauratiekosten en de gunstige hypothecaire leningen die het restauratiefonds kan aanbieden. Zie ook de gids Monumentaal wonen voor eigenaren van rijksmonumenten.